Wat als je toch valt? Ontdek 7 praktische stappen voor na een val, van rustig reageren en hulp inschakelen tot extra bescherming.
In de Week van de Valpreventie wordt er veel nadruk gelegd op het voorkomen van vallen. Een veilige omgeving, voldoende beweging, aandacht voor balans en spierkracht, evenals het aanpakken van persoonlijke risicofactoren, kunnen bijdragen aan het verminderen van het risico op een val.
Toch is een val niet altijd te voorkomen. Iedereen kan een val maken, struikelen, zijn evenwicht verliezen of vallen door een probleem met stabiliteit of coördinatie.
Daarom is het niet alleen belangrijk om te weten hoe je een val kunt voorkomen, maar ook wat je kunt doen als een val toch gebeurt.
Een val is niet altijd te vermijden
Er zijn diverse manieren om het risico op een val te verlagen. Overweeg bijvoorbeeld om de balans en spierkracht te verbeteren, het zicht te controleren, medicatie te bespreken met een zorgprofessional en de woonomgeving veiliger te maken.
Toch kan een val nog steeds plaatsvinden, zelfs als iemand alle mogelijke voorzorgsmaatregelen neemt.
De vraag is dan: wat doe je op dat moment en wat kun je daarna doen?
7 dingen die je kunt doen na een val
1. Maak vooraf een plan
Als je een verhoogd risico hebt om te vallen, is het verstandig om vooraf na te denken over wat je zult doen als het toch gebeurt.
Zorg ervoor dat je telefoon of een personenalarm eenvoudig te bereiken is. Bespreek met een familielid, partner of zorgverlener wie je kunt bereiken als je hulp nodig hebt.
Overweeg ook situaties waarin je alleen bent: wie kan je ondersteunen en op welke manier kunnen zij je bereiken?
Een eenvoudig plan kan ervoor zorgen dat je op een onverwacht moment niet alles zelf hoeft uit te zoeken.
2. Blijf kalm na een val
Een val kan schrikken zijn. Probeer daarom eerst even rustig te blijven en te beoordelen wat er gebeurd is.
Vraag jezelf bijvoorbeeld af:
- - Heb je ergens pijn?
- - Kun je je armen en benen normaal bewegen?
- - Heb je je hoofd beschadigd?
- - Voel je je duizelig, verward of misselijk?
- - Kun je veilig bewegen?
Probeer niet direct op te staan als je gewond bent of twijfelt of dat veilig is.
Als je niet in staat bent om zelfstandig op te staan of mogelijk je hoofd, nek, rug of heup hebt verwond, is het essentieel om hulp te vragen in plaats van zelf overeind te proberen komen.
3. Neem een hoofdimpact serieus
Heb je tijdens de val je hoofd geraakt? Neem dat dan serieus. Een hoofdletsel kan ernstig zijn en sommige klachten kunnen pas later ontstaan.
Zoek medische hulp bij klachten zoals bewustzijnsverlies, verhoogde hoofdpijn, problemen met lopen of balans, verwardheid, nieuwe zwakte of gevoelloosheid, problemen met zien of spreken, of andere verontrustende symptomen.
Zelfs bij het gebruik van bloedverdunners is extra voorzichtigheid belangrijk na een hoofdimpact. De CDC adviseert oudere volwassenen om een arts te raadplegen als ze na een val hun hoofd hebben gestoten. Bij twijfel is het altijd beter om medisch advies te vragen.
4. Bekijk achteraf wat er is voorgevallen
Een val kan ook informatie geven over mogelijke risico's die je eerder niet had opgemerkt.
Vraag jezelf bijvoorbeeld af:
- - Waar en wanneer vond de val plaats?
- - Was er iets waar je naar op zoek was?
- - Was de ruimte genoeg verlicht?
- - Was je vermoeid, duizelig of afgeleid?
- - Was je balans of mobiliteit op dat moment anders dan gebruikelijk?
- - Heb je eerder al iets soortgelijks meegemaakt?
Bespreek een val met een zorgverlener als je je zorgen maakt, vooral als je regelmatig valt of opmerkt dat je balans of mobiliteit verandert.
5. Pas je omgeving of routine aan
Soms maakt een val heel concreet duidelijk waar een risico zit. Het is mogelijk dat er een los tapijt verwijderd moet worden, dat er betere verlichting vereist is of dat een specifieke route binnen of buiten minder geschikt is.
Ook je dagelijkse routine kan mogelijk worden aangepast. Voor mensen met een verhoogd valrisico kunnen professionele valrisicobeoordelingen en aanpassingen aan de woonomgeving deel uitmaken van een bredere aanpak.
Het doel is niet om elk risico uit het dagelijks leven weg te nemen, maar om onnodige risico's zoveel mogelijk te beperken.
6. Blijf actief, ook na een val
Na een val kan de angst om opnieuw te vallen groot zijn. Die angst kan leiden tot het vermijden van dagelijkse bezigheden of het verminderen van beweging. Het is daarom essentieel om na een val niet alleen te focussen op wat er is misgegaan, maar ook op hoe je veilig kunt blijven deelnemen aan het dagelijkse leven.
Toch hoeft een val niet te betekenen dat je moet stoppen met bewegen. Lichamelijke activiteit kan bijdragen aan mobiliteit, balans en spierkracht. De WHO raadt oudere volwassenen onder andere activiteiten aan die gericht zijn op functionele balans en spierkracht.
Dat houdt niet in dat iedereen dezelfde oefeningen moet uitvoeren. Kies activiteiten die aansluiten bij jouw mogelijkheden en bespreek met een zorgprofessional welke vorm van bewegen geschikt is voor jou.
7. Denk aan extra bescherming
Er zijn tal van mogelijkheden om een val te vermijden, maar het is niet mogelijk om elke val te voorspellen.
Voor iemand met een verhoogd risico op vallen kan het daarom nuttig zijn om niet alleen te kijken naar hoe je een val voorkomt, maar ook naar hoe je jezelf beschermt wanneer een val toch plaatsvindt.
Wanneer het risico op een hoofdimpact toeneemt, kan een beschermend hoofddeksel een extra beschermingsmaatregel zijn. Ribcap biedt hoofdbescherming die dagelijks kan worden gebruikt. Het is bedoeld als extra hoofdbescherming voor mensen die een groter risico lopen op een hoofdimpact en hun hoofd tijdens een val beter willen beschermen. De modellen lijken op een standaard muts, pet of hoed, maar zijn gemaakt van schokabsorberend materiaal.
Week van de Valpreventie: kijk verder dan alleen de val
Een val kan ondanks alle voorzorgsmaatregelen gebeuren. Wat daarna belangrijk is, is weten hoe je moet reageren, wanneer je hulp moet inschakelen en hoe je jezelf zo goed mogelijk kunt beschermen.
Goede valpreventie draait niet alleen om het vermijden van een val. Het draait ook om voorbereid zijn, jezelf beschermen en het dagelijks leven zo zelfstandig mogelijk blijven leiden.
Geschreven door Nico De Wilde